21 Tháng Mười 2020

Về đề xuất lập hồ sơ đề nghị di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi là Di sản văn hóa thế giới: Ủng hộ nhưng lại băn khoăn...

Thứ Hai 14/09/2020 | 11:14 GMT+7

VHO- Thông tin UBND TP.HCM vừa có văn bản gửi Bộ Quốc phòng về việc xin chủ trương lập hồ sơ khoa học di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Địa đạo Củ Chi trình UNESCO xem xét, công nhận là Di sản văn hóa thế giới đã nhận được sự quan tâm của dư luận và một số nhà chuyên môn.

 Du khách quốc tế được hướng dẫn cụ thể trước khi trải nghiệm tại Địa đạo Củ Chi

Tuy nhiên, bên cạnh sự ủng hộ, theo một số chuyên gia và ý kiến Bộ, ngành có liên quan, vì đây là lần đầu tiên Việt Nam xây dựng hồ sơ khoa học về loại hình di tích chiến trường nên các bước đi cần phải hết sức thận trọng, đồng thời cần được tham vấn kỹ từ những chuyên gia trong nước, quốc tế…

“Một kỳ quan về nghệ thuật quân sự độc đáo của Việt Nam”

Theo Hồ sơ khoa học di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Địa đạo Củ Chi hiện đang được lưu giữ tại Cục Di sản văn hóa (Bộ VHTTDL), di tích này được hình thành trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, khoảng năm 1948. Hệ thống địa đạo được xây dựng sớm nhất tại hai xã Tân Phú Trung và Phước Vĩnh An, tên gọi Địa đạo Củ Chi cũng xuất hiện từ đó. Lúc đầu, địa đạo chỉ có những đoạn ngắn, cấu trúc đơn giản, dùng để giấu tài liệu, trú ém cán bộ trong vùng địch hậu. Sang giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, địa đạo được gia cố và mở rộng.

Cũng theo hồ sơ di tích, với sức mạnh và ý chí quật cường, quân và dân Củ Chi đã kiến tạo được một hệ thống đường hầm dọc ngang, nhiều tầng, dài hơn 200km xuyên trong lòng đất, kết hợp với khoảng 500km chiến hào, công sự trên mặt đất, tựa như “thiên la địa võng”, khiến kẻ thù phải khiếp sợ… Đặc biệt, hồ sơ di tích đánh giá: Hệ thống đường hầm có khả năng chống được đạn pháo và sức nặng của xe tăng, xe bọc thép, những đoạn hầm sâu chống được bom cỡ nhỏ. Có những đoạn cấu trúc từ 2 đến 3 tầng (tầng trên gọi là “thượng”, tầng dưới gọi là “trầm”). Chỗ lên xuống giữa các tầng có nắp hầm bí mật. Trong địa đạo có những nút chặn ở những điểm cần thiết để ngăn địch hoặc chất độc hóa học do địch phun vào. Có những đoạn hẹp (eo), phải lách người mới chui qua được. Dọc theo đường hầm có lỗ thông hơi bên trên, được ngụy trang kín đáo và trổ lên mặt đất bằng nhiều cửa bí mật. Nhiều cửa được cấu trúc thành ổ chiến đấu, ụ bắn tỉa rất linh hoạt. Dưới những khúc địa đạo ở khu hiểm yếu, có đặt hầm chông, hố đinh, cạm bẫy…

Xung quanh cửa lên xuống hầm được bố trí nhiều hầm chông, hố đinh, mìn trái (gọi là tử địa), có cả mìn lớn chống tăng và mâm phóng lựu đạn chống máy bay trực thăng, nhằm tiêu diệt, ngăn chặn quân địch tới gần. Liên hoàn với địa đạo có các hầm rộng có thể mắc võng để nghỉ ngơi. Trong hầm có nơi dự trữ vũ khí, lương thực, thực phẩm, có giếng nước, bếp “Hoàng Cầm”, hầm làm việc của lãnh đạo, hầm giải phẫu, nuôi dưỡng thương binh, hầm chữ A vững chắc cho phụ nữ, người già, trẻ em trú ẩn. Có những hầm lớn, mái lợp thoáng mát, bên trên ngụy trang khéo léo để hội họp, biểu diễn văn nghệ… “Địa đạo Củ Chi là một kỳ quan về nghệ thuật quân sự độc đáo của Việt Nam, thể hiện ý chí kiên cường, bất khuất của con người vùng “đất thép”, một trong những biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Kiến trúc địa đạo mang tính kế thừa và có giá trị về nhiều mặt, đặc biệt là về mặt nghệ thuật quân sự, chiến tranh nhân dân, với những sáng tạo kiệt xuất, đã phát triển đến đỉnh cao trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, mà cả thế giới phải ghi nhận”, hồ sơ di tích chỉ rõ.

Không ít du khách quốc tế trong đó có những cựu chiến binh khi đến tham quan và có nhiều hoạt động trải nghiệm tại Địa đạo Củ Chi đã phải bật lên về sự ngạc nhiên, thậm chí là không dám tin vào mắt mình về “rừng” đường hầm chi chít nơi đây. Chỉ với hai bàn tay và những công cụ thô sơ, người Việt Nam đã tạo nên một công trình thật kỹ vĩ dưới lòng đất, và điều này chỉ có thể tìm thấy nơi đây. Trước đề xuất này của UBND TP.HCM, TS Lê Hữu Phước (Trường Đại học KHXH&NV TP.HCM) cho rằng đây là một ý tưởng phù hợp và khả thi. Bởi ở góc độ quốc gia, khu địa đạo đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia đặc biệt, còn trên phạm vi toàn cầu, đối chiếu với các tiêu chí theo Công ước Di sản thế giới, Địa đạo Củ Chi cũng đã đáp ứng được những yêu cầu cơ bản, vì đây là kiệt tác sáng tạo của con người, là minh chứng độc đáo liên quan trực tiếp với truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam, là một hình mẫu nổi bật của một công trình xây dựng về nơi sinh sống và sử dụng đất đai của con người…

 Du khách rất hào hứng với những điểm di tích tại Địa đạo Củ Chi

Cần cân nhắc và thận trọng

Theo TS Phước, khi nỗ lực đưa một chứng tích chiến tranh tiêu biểu của Việt Nam thời hiện đại trở thành một di sản thế giới, chúng ta vừa nhằm gìn giữ và tôn vinh những giá trị được kết tinh bằng xương máu của các thế hệ cha anh, đồng thời vừa để khẳng định khát vọng hòa bình luôn cháy bỏng trong tâm thức của người dân Việt Nam. “Không chỉ là một trong những chứng tích chiến tranh tiêu biểu của toàn nhân loại, Địa đạo Củ Chi cũng chính là nơi kêu gọi hòa bình thuyết phục nhất cho thế giới. Đó sẽ là ý nghĩa cao đẹp nhất của khu di tích độc đáo này”, TS Lê Hữu Phước nhấn mạnh. PGS.TS Đặng Văn Bài, Phó chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam cũng đánh giá cao đề xuất này của TP.HCM: “Bên cạnh những giá trị mà nhiều người đã biết, Địa đạo Củ Chi còn được xem là tấm gương sáng tạo của loài người, qua đó phản ánh ý chí, nghị lực và sức sống mãnh liệt của con người Việt Nam”.

Bên cạnh những ý kiến tán thành, ủng hộ thì nhiều chuyên gia có kinh nghiệm trong việc tư vấn, thẩm định hồ sơ khoa học trình UNESCO xem xét, công nhận cũng bày tỏ sự băn khoăn về đề xuất này của TP.HCM. Trao đổi với Văn Hóa trong ngày hôm qua 13.9, nhiều chuyên gia (xin không nêu tên) nói rằng, về mặt chủ quan họ đồng thuận cao với đề xuất chủ trương của UBND TP.HCM về việc lập Hồ sơ khoa học di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi trình các Bộ, ngành liên quan xem xét, trước khi có văn bản chính thức gửi UNESCO. Nhưng về khách quan thì đây là trường hợp chưa từng có tiền lệ, vì thế rất khó để dựa vào đó để chúng ta thuyết phục, vượt qua những “rào cản” rất khắt khe của tổ chức này. Thứ nữa, đối chiếu với những tiêu chí của Công ước Di sản thế giới chúng ta cần phải xét từng từ, từng chữ chứ không đơn giản như ai đó cho rằng, di tích phù hợp với tiêu chí này hay tiêu chí kia.

Cũng theo những chuyên gia này, khi làm hồ sơ về loại hình di tích chiến trường cần phải hết sức thận trọng và cân nhắc về quy trình, thủ tục như ý kiến của Bộ, ngành có thẩm quyền đã đưa ra trước đó. Mọi sự so sánh đều khó chấp nhận, tuy nhiên chúng ta nên nhìn rộng ra ở trong nước, khu vực và trên thế giới để từ đó có sự nhìn nhận, đánh giá khách quan về những di tích có cùng tính chất. “Xin nhấn mạnh lại, rất ủng hộ chủ trương của thành phố trong việc xin chủ trương của các Bộ, ngành có liên quan về lập hồ sơ di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Địa đạo Củ Chi trình cấp có thẩm quyền để gửi UNESCO, thế nhưng để những bước đi sau này được thuận lợi thì thành phố cần tham vấn đội ngũ chuyên gia trong nước và quốc tế, trước khi đưa ra quyết định chính thức”, một chuyên gia xin không nêu tên cho biết.

 Địa đạo Củ Chi là một kỳ quan về nghệ thuật quân sự độc đáo của Việt Nam, thể hiện ý chí kiên cường, bất khuất của con người vùng “đất thép”, một trong những biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Kiến trúc địa đạo mang tính kế thừa và có giá trị về nhiều mặt, đặc biệt là về mặt nghệ thuật quân sự, chiến tranh nhân dân, với những sáng tạo kiệt xuất, đã phát triển đến đỉnh cao trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, mà cả thế giới phải ghi nhận.

 

HOÀNG HẢI-THÙY TRANG-L.SƠN

Print

Danh mục tin bài

«Tháng Mười 2020»
T2T3T4T5T6T7CN
28
29
30
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22232425
2627282930311
2345678

© BÁO VĂN HÓA ĐIỆN TỬ
Cơ quan chủ quản: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Giấy phép Báo điện tử số: 422/GP-BTTTT cấp ngày 19.8.2016
Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa. Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Báo điện tử Văn hóa tại địa chỉ www.baovanhoa.vn phải có sự đồng ý bằng văn bản của Báo điện tử Văn hóa.
Liện hệ quảng cáo: 024.22415051

Tổng Biên tập: CHU THỊ THU HẰNG
Phó tổng Biên tập: PHAN THANH NAM
Tòa soạn: 124 Nguyễn Du, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 024.38220036 - FAX: 024.38229302
Email: baovanhoa@fpt.vn

Close 2020 Bản quyền thuộc về Báo Văn Hóa
Back To Top