Hương bánh cộ ngày Xuân (Thứ Ba 13/02/2018 | 15:11 GMT+7)

VH- Với người Huế, ngày Tết không thể thiếu bánh cộ để bày biện trên bàn thờ Phật, bàn thờ gia tiên và cả để mời khách thưởng thức nhâm nhi với chén trà nóng. Bánh có nguồn gốc từ chốn cung đình, các phủ đệ quan lại và nhanh chóng đi vào dân gian.

Gói bánh cộ bằng giấy gương ngũ sắc

Những năm khi còn đi học, cứ Tết đến là chị em tôi cùng phụ mẹ chuẩn bị mâm cỗ. Cũng có bánh chưng, bánh tét truyền thống nhưng bao giờ mẹ tôi cũng chuẩn bị thêm hai hộp bánh cộ, một loại bánh in hình chữ nhật và một loại viên tròn hạt sen. Trẻ con chúng tôi rất thích hương vị bánh cộ, vì nó ngọt dịu, giòn tan và thơm lừng mùi của đậu xanh và nếp mới.

Ngày xưa, tại các phủ đệ, việc chuẩn bị làm bánh cộ rất được chú trọng từ khâu chọn gạo nếp, đậu xanh, hạt sen… Đặc biệt bước làm bột cho bánh khá công phu, phải tán bột cho mịn bằng phương pháp thủ công nên cũng có một số người gọi đây là bánh tán. Bánh được in trong các khuôn hình chữ nhật, có hoa văn chữ Thọ, Phúc hoặc Lễ (bằng chữ Hán) nên không ít người cũng có cách gọi là bánh in. Công đoạn làm bánh khá mất thời gian chứ không khó, nên cứ vào đầu tháng Chạp âm lịch là các vương phủ đã tất bất với việc làm bánh cộ để sử dụng trong dịp Tết.

Sau này, rất ít gia đình tự làm bánh cộ để dùng cho dịp Tết mà chủ yếu là đặt mua lại từ các cơ sở làm bánh truyền thống của Huế. Người dân Cố đô vẫn truyền tai nhau về hai điểm làm bánh cộ gia truyền, một là tiệm Hồng Phúc ở đường Phan Đăng Lưu gần chợ Đông Ba, và tiệm bánh Bà Bốn (đường Nguyễn Thiện Thuật) - nằm phía đông của khu vực Hoàng cung Huế. Dân ở khu vực Kinh thành Huế không ai lạ gì bà Bốn, bởi không chỉ nổi tiếng về bánh cộ mà gia đình bà còn làm các loại bánh truyền thống như bánh su sê, bánh ít lá gai để phục vụ cho các tiệc cưới, đám giỗ. Bà Bốn qua đời, những người con trai và con dâu không còn làm bánh cộ nữa, nghề của bà được một người cháu là bà Nguyễn Thị Hậu (52 tuổi) tiếp tục duy trì.

Những chiếc bánh cộ được gói nhiều màu sắc, là món bánh truyền thống của người Huế trong ngày Tết cổ truyền

Xưởng làm bánh cộ của bà Hậu nằm ngay trên tuyến đường Nguyễn Hoàng (phường Kim Long, TP Huế). Hơn 30 năm theo nghề, bà Hậu đã rất “sành” trong các khâu làm bánh. Một ngày mùa đông Huế mưa và rét buốt, nhưng bước vào xưởng bánh của gia đình bà, tôi cảm thấy trở nên ấm hẳn vì mùi thơm của bột, của đậu xanh và mùi bánh đang được sấy thủ công bằng than hồng, ấm hơn bởi mùi của tuổi thơ. “Bột để làm bánh có các loại: bột nếp, bột huỳnh tinh… Bột được trộn với các hương vị đi kèm tùy theo bí quyết riêng của từng người, nhưng loại bánh được chuộng nhất là vị đậu xanh, sau đó cho vào khuôn hình chữ nhật in. Có bánh rồi thì sấy bằng lò than hồng suốt gần một ngày đêm”, bà Hậu nói.

Với người làm bánh cộ, việc sấy bánh phải hết sức cẩn thận, than lửa hồng vừa phải. Canh lửa để trở mặt bánh liên tục. Chỉ sơ sẩy một tí là dễ bị cháy bánh. Bánh sau khi được sấy đủ độ, sẽ được gói bằng giấy ngũ sắc, nhìn rất bắt mắt nên gần như những năm trẻ thơ của chúng tôi rất mê mẩn.

Bà Nguyễn Thị Hậu nói rằng, để đáp ứng nhu cầu của người Huế trong dịp Tết, gia đình bà phải thuê thêm 4 nhân công để làm bánh cho kịp. Thời gian bảo quản bánh được khá lâu nên việc làm bánh cũng được thực hiện từ nhiều tháng trước Tết. “Mỗi dịp Tết, gia đình tôi làm được 200 thùng (với 3.500 cái bánh/thùng). Không chỉ để cho các cơ sở, đại lý bán bánh ở các chợ trên địa bàn, nhiều khách ở các tỉnh phía Nam cũng đặt hàng để bán. Ngoài ra, một số chùa ở Huế cũng nhận hàng về để các tăng ni, Phật tử mua về lễ Phật. Bánh cộ khi lễ Phật hay đặt cúng ở bàn thờ gia tiên thường được sắp đặt thành một chuỗi hình tháp”, bà Hậu kể.

Ngoài cơ sở sản xuất của gia đình bà Hậu, khu vực phường Kim Long hiện có khoảng 20 gia đình cũng làm bánh cộ. Dịp này, bánh cộ đã được bày bán rất nhiều ở các chợ lớn của thành phố Huế như Đông Ba, An Cựu, Bến Ngự… Và vào những ngày giáp Tết, ở các phiên chợ quê vùng nông thôn hay miền núi xa xôi, những gói bánh cộ với nhiều màu xanh-vàng- đỏ… hấp dẫn bao nhiêu người.

Dù cuộc sống đã phát triển, nhiều gia đình theo cách sống hiện đại nhưng người Huế vẫn không quên dành một khay bánh cộ cho năm mới… Còn với tôi, chỉ mong Tết đến để được tận hưởng mùi hương của bánh cộ, món quà những năm tháng tuổi thơ!

Thùy An

 

Print
Tags: