TIN MỚI NHẬN
Tìm kiếm

Phó Tổng biên tập phụ trách Báo Văn hóa
CHU THỊ THU HẰNG
Tel: 04.22415051 
Fax: 04.39427503
Mail: vanhoadientu@gmail.com
Đặt làm trang chủ
Âm nhạc
Ca sĩ người Pháp Joyce Jonathan biểu diễn tại Việt Nam
Điện ảnh - Truyền hình
Truyền hình trên Internet : "Mảnh đất lắm người nhiều ma"
Sân khấu
Nhà hát Tuồng VN tham dự Festival Pohang Bada Hàn Quốc
Văn học
Tình yêu từ những vần thơ
Sách mới
Ra mắt tiểu thuyết lịch sử Trần Quốc Toản
Thời trang - Làm đẹp
Thời trang - nhịp cầu kết nối các nền văn hóa
Di sản
Dự án Tu bổ, tôn tạo Kinh thành Huế: Gần bốn năm vẫn chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng
Mỹ thuật - Nhiếp ảnh
Vàng son một thuở
Trang chủ > Văn Hóa Xuân Đinh Dậu 2017 > Chợ nêu làng biển

Chợ nêu làng biển (20/01/2017)

Chợ nêu làng biển ở Bố Trạch
VH- Trong khi tục dựng cây nêu ngày Tết ở nhiều nơi đã dần mai một theo thời gian thì với người dân làng biển ở các xã Thanh Trạch, Hải Trạch, Đức Trạch... (huyện Bố Trạch, Quảng Bình) vẫn giữ được truyền thống này. Với họ, cây nêu không chỉ là biểu tượng thiêng đón nhận may mắn cho năm mới mà còn thể hiện tinh thần hướng biển...

Chợ nêu làng biển

Trong lịch sử mấy trăm năm lập làng, tục dựng cây nêu ngày Tết được truyền qua nhiều thế hệ và được giữ gìn cho đến tận ngày nay. Cụ Lê Xuân Cường, 75 tuổi, ở làng Lý Hòa (xã Hải Trạch, Bố Trạch), một trong những bậc trưởng bối cho biết: Người Lý Hòa chủ yếu làm nghề buôn bán và đi biển. Người làng tin rằng, cây nêu mang lại may mắn cho họ trong năm mới và là thứ không thể thiếu trong ngày Tết. Ngày xưa, dân chài đi biển vẫn thường cắm nêu trong những chuyến biển đầu năm, cây nêu là biểu tượng để cầu cho trời yên biển lặng và thể hiện tinh thần hướng biển. Bởi vậy, ngọn nêu của người Lý Hòa hay của ngư dân làng biển ở huyện Bố Trạch khi nào cũng phải hướng về phía Biển Đông.

Cây nêu với người làng biển Bố Trạch có ý nghĩa rất quan trọng, bởi vậy được lựa chọn rất kĩ càng. Cứ mỗi dịp Tết đến, sau ngày 25 tháng Chạp âm lịch, người dân ở các làng biển Bố Trạch dù bận rộn thế nào cũng cố gắng tìm cho bằng được một cây tre thật ưng ý để dựng cây nêu ngày Tết. Vì vậy, những chợ nêu làng biển được nhóm họp một lần duy nhất trong năm ngay tại bờ biển hoặc cửa sông để thuận tiện cho việc di chuyển tre theo bè mảng từ trên nguồn về.

Ngày trước, cứ vào dịp gần Tết Nguyên đán, những hộ ngư dân sống trên những con thuyền dọc theo sông Lý Hòa, sông Gianh lại ngược nguồn tìm mua những cây tre thân thẳng, lóng đều, không có lỗ sâu kiến, đặc biệt là ngọn tre dong thẳng để đem về phục vụ ngư dân các làng biển ở huyện Bố Trạch. Ngày nay, đường sá đi lại thuận lợi nên chợ nêu được bày bán ở chợ hoặc những điểm thuận tiện để dễ dàng vận chuyển cây nêu.

Cụ Lê Xuân Cường cho hay, thân cây tre phải được tỉa tót sạch sẽ, nhẵn bóng. Các mắt trên thân tre phải cứng, đầy đặn, chỉ cần một lỗ kiến hay mối đục là bị loại ngay. Phía ngọn vẫn còn đủ cành lá và hơi cong. Quan trọng nhất là ngọn cây nêu phải luôn chọc thẳng hướng lên trời để cầu mong một năm làm ăn luôn tấn tới. Cây nêu có thể ngắn hay dài nhưng bắt buộc khi dựng lên ngọn nêu phải cao hơn nóc nhà, vì vậy tùy mỗi gia đình nhà cao hay thấp mà chọn nêu cho hợp lí.

Cũng bởi tiêu chuẩn chọn cây nêu được đặt ra rất khắt khe nên giá thành đội lên rất cao. Ông Hồ Sĩ Trị, 63 tuổi, ở thôn Thanh Khê (xã Thanh Trạch) cho biết: Trước Tết, tre được các thương lái lên tận huyện Tuyên Hóa, Quảng Bình, ra Hà Tĩnh mua từng xe ô tô tải chở về tập kết ngay chợ Thanh Khê, ngã ba đường ra cảng Gianh. Người làng cứ vậy đua nhau chọn cho nhà mình cây ưng bụng nhất. Trung bình mỗi cây tre có giá từ 300 – 500 ngàn đồng tùy vào tầm vóc nhưng có khi cả 10 cây mới chọn được một.

Liên quan đến chợ nêu làng biển, các cụ cao tuổi ở thôn Thanh Khê kể lại rằng: Năm trước có thương lái người Thanh Hóa chở vào hai xe ô tô đầy tre để bán nhưng ngặt nỗi, cả ngàn cây đều bị chặt hết ngọn hoặc ngọn cụp xuống nên không ai mua. Thương lái chẳng buồn xếp tre lại, lên xe dong thẳng, bỏ ngổn ngang đầy khu vực chợ, người làng nhặt về làm giàn phơi cá, phơi mực.

Khi đã chọn được cây tre ưng ý, người làng biển ở huyện Bố Trạch đưa về nhà và gác lên mái nhà, tuyệt nhiên cây tre để dựng nêu không được nằm dưới đất để tránh người khác vô ý bước qua.

Đình làng Lý Hòa, nơi làm lễ thượng nêu vào trước 30 Tết hàng năm

Cây nêu được ngư dân huyện Bố Trạch dựng vào trưa 30 Tết

Lễ thượng nêu

Dân chài đi biển vẫn thường cắm nêu trong những chuyến biển đầu năm, cây nêu là biểu tượng để cầu cho trời yên biển lặng và thể hiện tinh thần hướng biển. Bởi vậy, ngọn nêu của người Lý Hòa hay của ngư dân làng biển ở huyện Bố Trạch khi nào cũng phải hướng về phía Biển Đông.

Ở những vùng quê khác, người dân tiện khi nào thì dựng nêu khi ấy, miễn là trước đêm Giao thừa, còn với người dân làng biển Bố Trạch thì khác. Với họ thì truyền thống dựng cây nêu vẫn được giữ mãi cho đến ngày nay.

Dựng nêu cũng phải làm lễ và theo trình tự trước sau, gọi là lễ thượng nêu. Cụ Lê Xuân Cường cho biết thêm, ngày 30 Tết, đúng 12 giờ trưa, các bậc trưởng bối, trưởng họ cùng người dân tập trung ở đình làng để bắt đầu làm lễ. Khi lễ cúng các vị Thành hoàng của làng xong thì mọi người cùng thượng nêu trước cửa đình. Đình làng được dựng hai cây nêu to, đẹp nhất, một bên đông và một bên tây. Sau đó lần lượt làm lễ thượng nêu ở các miếu, đền quanh làng rồi đến nhà thờ tổ của các dòng họ. Cuối cùng ai về nhà nấy và làm lễ thượng nêu ở gia đình mình.

Quá trình làm lễ thượng nêu, khi cây hương đã cháy một nửa mới được phép dựng nêu. Cây nêu được chôn dưới một hố đất đã được đào sẵn giữa sân hoặc trước cửa nhà, và theo quan niệm của người làng, khi hạ nêu nếu mắt của thân cây tre càng sát mặt đất thì năm đó chắc chắn ăn nên làm ra. Đặc biệt nhất nếu mắt tre trong mấy ngày Tết mà nảy chồi thì nhà đó sẽ có một năm phát tài.

Ngày nay, người làng Lý Hòa khi dựng nêu thường treo cùng cờ Tổ quốc và kèm theo bóng đèn điện. Với những người theo nghề biển họ có thể treo thêm chùm lưỡi câu ở ngọn cây nêu để cầu may mắn luôn đồng hành cùng những chuyến ra khơi thuận buồm xuôi gió, cá được ruốc dày.

Cây nêu ở các làng biển Bố Trạch được dựng vào ngày 30 Tết và đến ngày 7 tháng Giêng (âm lịch) sẽ được người làng làm lễ hạ nêu để bắt đầu cho một năm mới với nhiều mong đợi.

Những ngày Tết Nguyên đán, nếu ai có dịp về các làng biển ở huyện Bố Trạch (tỉnh Quảng Bình), ngắm nhìn cờ đỏ sao vàng tung bay rợp trời giữa một rừng nêu mọc lên san sát sẽ thấy lòng mình rạo rực mà ấm áp như tiết trời mùa xuân...

Xuân Thi- Phạm Phú

 


 


 TIN LIÊN QUAN:
CÁC TIN KHÁC:
  • Giếng cổ Xó La ở Lý Sơn
  • Đàn Bầu Hồn Việt
  • Nhạc cụ “đặc hữu” của Việt Nam
  • Một lát cắt tản mạn về đàn Bầu
  • Người nhạc sĩ với những cây đàn Bầu Trung tâm, Đặc tính và Hạnh phúc
  • Có người muốn nhận bởi đàn Bầu Việt Nam đáng yêu quá!
  • Hồn xưa, làm sao giữ?
  • Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt được UNESCO vinh danh: Đơn giản mà thiêng liêng: Đạo làm con của người Việt
  • Cứ chờ tiếng “búa gõ”
  • Hồ sơ thờ Mẫu trình UNESCO Chuyện bây giờ mới kể...
  • CHUYÊN ĐỀ
    Xuân về trên sóng Trường Sa
    Giếng cổ Xó La ở Lý Sơn
    Đàn Bầu Hồn Việt
    Có người muốn nhận bởi đàn Bầu Việt Nam đáng yêu quá!
    Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt được UNESCO vinh danh: Đơn giản mà thiêng liêng: Đạo làm con của người Việt
    Hồ sơ thờ Mẫu trình UNESCO Chuyện bây giờ mới kể...
    Du lịch “giật mình” bởi hiệu ứng PR của Điện ảnh
    Bình chọn | Xem Kết Quả
    free counters
    Từ ngày 31/08/2011
     Trang chủ | Weblinks | Giới thiệu | Góp ý | Liên hệ quảng cáo
    © Văn hóa Online
    Cơ quan chủ quản: Báo Văn Hóa - Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch
    Giấy phép Báo điện tử số: 375/GP - BC, cấp ngày: 12/12/2006
    Tòa soạn: 124 Nguyễn Du; Điện thoại: 04.38220036; Email: baovanhoa@fpt.vn
    ® 2006 Bản quyền thuộc về Báo Văn Hóa. Ghi rõ nguồn "Báo Văn Hóa" khi phát hành lại thông tin từ website này.