Chính trị

27 Tháng Mười 2020

75 năm CM Tháng 8: Ký ức những ngày Hà Nội sục sôi

Thứ Ba 18/08/2020 | 08:08 GMT+7

VHO- Mùa thu lịch sử 75 năm trước, Thành phố Hà Nội sục sôi khí thế cách mạng tiến lên giành chính quyền sau hơn 80 năm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp và phát xít Nhật.

75 nam cm thang 8: ky uc nhung ngay ha noi suc soi hinh 1

Ngày 19.8.1945, sau cuộc mít tinh tại Quảng trường Nhà hát lớn, quần chúng nhân dân Thủ đô đã đánh chiếm Bắc Bộ phủ, cơ quan đầu não của chính quyền tay sai Pháp ở Bắc Bộ. Ảnh: TTXVN

Mùa thu lịch sử 75 năm trước, Thành phố Hà Nội sục sôi khí thế cách mạng tiến lên giành chính quyền sau hơn 80 năm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp và phát xít Nhật. Để có ngày tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong bình yên không đổ máu, Đảng ta đã có 15 năm gây dựng, chuẩn bị lực lượng, bí mật, kiên trì đấu tranh không khoan nhượng.

Thời gian đó, đã có 4 lãnh tụ của Đảng cùng biết bao chiến sỹ cách mạng bị bắt, bị tra tấn, tù đày, hy sinh để dồn lực cho hơn 10 ngày toàn dân đứng dậy tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước. Đến nay, ký ức hào hùng về một mùa thu lịch sử, vẫn còn vẹn nguyên trong tâm khảm của những người trong cuộc dù tuổi đã rất cao.

Đã xấp xỉ 100 tuổi, nhưng Đại tá Nguyễn Trọng Hàm, nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân khu Thủ đô chưa khi nào quên câu chuyện 75 năm trước. Theo ông, để có được thắng lợi của cuộc tổng khởi nghĩa mùa thu 1945, Đảng ta đã chuẩn bị lực lượng vũ trang từ rất sớm. Bản thân là người gia nhập Đội danh dự tiễu trừ gian của Việt Minh thành Hoàng Diệu từ những ngày đầu thành lập, ông đã nhiều lần thực hiện thành công nhiệm vụ tiễu trừ tay sai, thực dân nguy hiểm. Trong đó không thể không nhắc tới vụ tiễu trừ viên quan năm ác ôn của Nhật năm 1944.

Cùng với việc thành lập các lực lượng vũ trang cách mạng, năm 1944, Đảng ta đã thành lập đội Thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu. Đội đã thu hút đông đảo thanh, thiếu niên Hà Nội tham gia. Dù phải hoạt động tuyên truyền bí mật, nhưng được nhân dân ủng hộ, bao bọc nên việc tuyên truyền, vận động có nhiều thuận lợi.

75 nam cm thang 8: ky uc nhung ngay ha noi suc soi hinh 2

Vợ chồng Đại tá Nguyễn Trọng Hàm thời trẻ. Ảnh: Báo QĐND

Cụ Nguyễn Thị Thành Nhân, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, cựu thành viên Đội thanh niên cứu quốc Thành Hoàng Diệu nhớ lại, lúc đó cụ được vào Đội tuyên truyền, đi phát tờ rơi, truyền đơn, vận động đồng bào.

“Tôi đến đưa đồng bào từ Phú Thượng sang sông, ra các vùng ngoài. Tối đến, cho truyền đơn vào trong chai, đục thủng đáy chai ra, ném vào chỗ tòa báo Nhân dân bây giờ chỗ Hàng Trống. Các chị lớn tuổi hơn thì bắc loa lên gác nói tiếng Pháp, vận động binh lính Pháp đầu hàng”- cụ Nguyễn Thị Thành Nhân nói.

Khí thế cách mạng giành chính quyền càng mạnh mẽ hơn lúc nào hết khi Nhật đầu hàng đồng minh, Ủy ban khởi nghĩa của Mặt trận Việt Minh nhanh chóng được thành lập giữa tháng Tám. Dưới sự chỉ đạo của Ủy ban khởi nghĩa, ngày 17 tháng 8, các đội viên Đội Tuyên truyền Giải phóng quân đã cướp diễn đàn cuộc mitting của Tổng hội viên chức tại Nhà hát lớn, hạ cờ Chính phủ bù nhìn, giơ cao cờ đỏ sao vàng và hô to khẩu hiệu "Ủng hộ Việt Minh".

Nắm chắc thời cơ, ngay tối hôm đó, Ủy ban quân sự cách mạng Hà Nội họp khẩn. Đại tướng Nguyễn Quyết khi đó là Bí thư Thành ủy Hà Nội, ủy viên Ủy ban quân sự cách mạng Hà Nội kể lại, cuộc họp khẩn với những phân tích nảy lửa giữa một bên quan điểm làm cách mạng vũ trang, một bên quan điểm làm cách mạng chính trị. Với những phân tích khoa học, xác đáng về tình hình suy yếu và tinh thần rệu rã của địch, tới gần sáng ngày 19.8 cuộc họp mới đạt được sự nhất trí về biện pháp. Đó là tiến hành khởi nghĩa phi vũ trang, dùng lực lượng quần chúng hùng mạnh để đàn áp địch.

Đại tướng Nguyễn Quyết cho biết, làm cách mạng tháng 8 ở Hà Nội, cái khó nhất là đấu tranh nội bộ. Cả tối ngày 17.8, cuộc họp bàn rất căng thẳng, cách mạng có đường lối đúng, nhưng cách mạng phải có tổ chức thực hiện đúng.

“Theo Trung ương nói bây giờ phải đổi mới, sáng tạo phải táo bạo. Và Hà Nội thực hiện sáng tạo về xây dựng lực lượng, sáng tạo về hình thức đấu tranh, không theo phương thức cũ, phải theo phương thức chính trị, dùng chính trị dùng chính trị ngoại giao để giải quyết”- Đại tướng Nguyễn Quyết chia sẻ thêm.

75 nam cm thang 8: ky uc nhung ngay ha noi suc soi hinh 3

Đại tướng Nguyễn Quyết. Ảnh: Báo Nhân Dân

Với tinh thần khẩn trương, từ sáng sớm ngày 19/8 khắp các khu vực tại Hà Nội, các lực lượng cách mạng lãnh đạo nhân dân biểu dương lực lượng giành chính quyền. Hàng chục vạn người dân ở Hà Nội và các tỉnh lân cận với cờ đỏ sao vàng theo các ngả đường đổ về Nhà hát Lớn.

Ông Vũ Gia Hanh, quận Than