Trang chủ > Di sản > Sẽ có nhiều biện pháp bảo vệ 82 văn bia

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Thanh Sơn và Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Ngô Thị Thanh Hằng tại Lễ đón Bằng (Ma Cao - Trung Quốc)

Là một trong những đại diện của VN có mặt tại Ma Cao (Trung Quốc) trong thời khắc vinh danh các Bia đá Tiến sĩ ở Văn Miếu- Quốc Tử Giám, di sản tư liệu thứ 2 của VN  được công nhận là Ký ức thế giới thuộc Chương trình Ký ức thế giới của UNESCO, xin bà cho biết về những đánh giá của các chuyên gia  và bạn bè quốc tế đối với di sản của chúng ta?

- Bà Ngô Thị Thanh Hằng: Thật khó để diễn tả lại cảm xúc tuyệt vời của những thành viên đại diện Việt Nam có mặt tại Ma Cao trong giờ phút đó. Hồ sơ Bia đá các khoa thi Tiến sĩ triều Lê và Mạc (1442-1779) được giới chuyên môn đánh giá cao cả về nội dung, hình thức không chỉ bởi giá trị của các Bia Tiến sĩ được khắc hoạ nổi bật mà còn bởi sự chuẩn bị kỹ lưỡng của những người xây dựng hồ sơ.

Chúng tôi đã trực tiếp được nghe những ý kiến, những đánh giá cao từ các chuyên gia của UNESCO và bạn bè quốc tế có mặt tại Ma Cao về những giá trị hàm chứa trong di sản văn hoá vô cùng quý báu của chúng ta, nổi bật là tính xác thực, giá trị độc đáo, duy nhất cũng như ý nghĩa quốc tế của các Bia Tiến sĩ ở Văn Miếu- Quốc Tử Giám.

Đây là những tấm bia đá lưu danh những người đỗ đạt trong các khoa thi tuyển Tiến sĩ kéo dài suốt 300 năm từ thời Lê Sơ đến cuối thời Lê- Mạc. Đây cũng là những tư liệu gốc và duy nhất, trên mỗi tấm bia đều có một bài ký nêu rõ quan điểm của Nhà nước về đào tạo và tuyển chọn nhân tài, phát triển nền giáo dục khoa cử nước nhà.

Mỗi tấm bia là một tác phẩm nghệ thuật độc đáo mà thông qua những hình điêu khắc, trang trí trên bia, người ta có thể nghiên cứu về lịch sử phát triển nghệ thuật của dân tộc suốt 300 năm từ thế kỷ XV- XVIII.

Bà vừa nhắc đến tính độc đáo, duy nhất không thể thay thế của Hồ sơ Bia Tiến sĩ tại Văn Miếu- Quốc Tử Giám và đây cũng chính là giá trị có tính “thuyết phục”,  được các chuyên gia đánh giá cao.  Bà có thể nói rõ hơn về giá trị này của các tấm bia tại Văn Miếu?

- Đúng vậy, tính độc đáo không thể thay thế chính là một giá trị có khả năng “lấy điểm” cao từ các thành viên Uỷ ban Ký ức thế giới khi tiến hành nhận xét, bỏ phiếu. Tính độc đáo và duy nhất của các tấm bia đá Tiến sĩ ở Văn Miếu- Quốc Tử Giám đã được khẳng định rất rõ.

Nếu chẳng may, một hoặc một số tấm bia bị hư hỏng hoặc mất đi, nhân loại sẽ mất đi một di sản tư liệu quý hiếm, một tác phẩm nghệ thuật độc đáo và không thể khôi phục được.

Những tấm bia cùng các bài ký là độc đáo, nguyên bản cũng thể hiện rõ ở phương pháp dựng và vật liệu dựng bia là đá thanh thạch đã được tuyển chọn rất kỹ. Công việc tạo dáng bia, khắc bia rất phức tạp và đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và kỹ năng chế tác.

Mặt khác, những tấm bia cũng là những tư liệu chân xác phản ánh một giai đoạn lịch sử kéo dài hơn 300 năm dưới triều Lê- Mạc, là bức tranh sinh động về việc tuyển dụng và đào tạo nhân tài ở VN nói riêng và thế giới nói chung.

Việc Hồ sơ Bia đá các khoa thi Tiến sĩ triều Lê- Mạc (1442- 1779) ở Văn Miếu- Quốc Tử Giám được công nhận là Di sản Tư liệu thế giới ngay trước thềm Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long- Hà Nội chắc chắn có một ý nghĩa vô cùng to lớn?

- Đây chính là một món quà vô cùng ý nghĩa đối với Thủ đô Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung khi Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long đang đến rất gần. Những tấm bia đá Tiến sĩ tại Văn Miếu- Quốc Tử Giám được vinh danh không chỉ là việc công nhận một di sản quý của cha ông đã để lại cho Hà Nội mà đó còn là một phần trong bức tranh đẹp của Thủ đô có bề dày lịch sử, ngàn năm văn hiến.

Sự kiện này cũng chính là bước khởi đầu tốt đẹp cho chuỗi các sự kiện văn hoá, xã hội trong năm Đại lễ 1000 năm Thăng Long- Hà Nội, góp phần quảng bá để bạn bè quốc tế biết đến nhiều hơn về mảnh đất ngàn năm văn hiến, niềm tự hào của cả nước cũng như về truyền thống hiếu học, tôn trọng hiền tài của người VN. Tôi cho rằng, thành công này sẽ là một tín hiệu vui góp phần mang đến cho Hà Nội một năm Đại lễ với nhiều thành công rực rỡ.

Thưa bà, việc những tấm bia Tiến sĩ ở Văn Miếu- Quốc Tử Giám được công nhận không chỉ mang đến niềm vui mà còn gắn trách nhiệm gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị đối với những “chủ nhân” của di sản này. Xin bà cho biết kế hoạch cũng như các giải pháp để tiếp tục bảo vệ và phát huy giá trị của di sản này?

-  Với vai trò là một di tích lịch sử- văn hoá quan trọng, Trung tâm Hoạt động VH-KH Văn Miếu- Quốc Tử Giám mỗi ngày đón tới hàng ngàn lượt du khách trong nước và quốc tế, chưa kể vào những ngày lễ Tết và dịp kỷ niệm trọng đại lượng khách tới tham quan, học tập và nghiên cứu còn tăng lên rất nhiều.

Bởi thế, việc bảo vệ để di tích, đặc biệt là 82 tấm bia tiến sĩ không bị xâm hại, đồng thời xây dựng những kế hoạch, phương án để phát huy giá trị di sản là công việc đang được đặt ra một cách cấp bách, nhất là khi Hồ sơ tư liệu về các Bia đá Tiến sĩ này đã được công nhận là Di sản Tư liệu thế giới.

Thành phố đã có những chỉ đạo ngành Văn hoá và Trung tâm Hoạt động VH-KH Văn Miếu- Quốc Tử Giám tập trung vào công tác tuyên truyền, giới thiệu và quảng bá bằng nhiều hình thức khác nhau về di sản tư liệu quý hiếm này.

Mặt khác phải đầu tư, triển khai công tác bảo vệ, gìn giữ lâu dài di sản này trước sự xâm hại của thời gian, thời tiết và cả con người. Hy vọng chúng ta sẽ cùng nhau dồn tâm sức để làm tốt những công việc này trong thời gian tới.

Anh Thu

Lưu site  Trao đổi thảo luận  Bản in  Gửi email