Trang chủ > Văn hóa – Văn nghệ > Nếu không có loa đài, thế giới làm sao biết Quan họ?

Dù hát mộc, các liền anh, liền chị vẫn chuẩn bị loa công suất lớn

Đồi Lim ngày chính hội (13 tháng Giêng âm lịch) im tiếng Quan họ lạ thường. Ngoài giọng hát yếu ớt phát ra từ chiếc loa công suất nhỏ ở sân khấu chính của các cụ, âm thanh lớn nhất vọng ra là tiếng hò hét ở… sới vật. Đám thanh niên í ới gọi nhau, khinh khích cười đùa với những bộ áo the khăn xếp vừa thuê để chụp ảnh. Dòng người trảy hội vẫn ùn ùn đổ về, thật đúng là đông vui như ngày chính hội, chùa Lim kẹt cứng trong đủ loại âm thanh, trừ tiếng hát nơi giữa hội thì còn nhỏ và loãng quá. Những người đắm say với Quan họ lại phải tìm về các chòm xóm, phường hội, các gia đình Quan họ để đắm mình trong bầu không khí Quan họ đích thực.

Ở các lán Quan họ, người xem vẫn rất đông. Ai nấy đều phải cố chen vào sát mép chiếu, cố nghe tiếng hát của liền anh liền chị.

Chen giữa đám đông khán giả, anh Huỳnh Minh Trí, Bắc Giang chia sẻ: “Năm nào tôi cũng lên hát với các liền anh liền chị Tiên Du. Năm nay chẳng có loa đài, các liền anh, liền chị được tập từ tấm bé mà “hò hét” gân cổ, khán giả còn chẳng nghe thấy gì, mình dân ngoại đạo nên đành chịu thôi, chẳng trao duyên được”. Tâm trạng của anh Trí cũng là tâm trạng chung của nhiều người xem. Họ vẫn mong ngóng, hoài niệm về một miền Quan họ từng có sức sống lâu bền, từng làm nức lòng người nghe trong nước và quốc tế.

Gắn bó với công cuộc đệ trình Quan họ thành di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Trần Văn Túy thẳng thắn: “Trước đây nhiều nhà khoa học đã phản đối Quan họ quán, Quan họ loa đài. Nhưng sau dần dần mình chứng minh cho họ thấy, nếu không có loa đài, thế giới làm sao biết Quan họ? Nên nhớ, chiếc đĩa của cụ Trần Văn Khê năm 1971 đã giúp cả thế giới biết đến Quan họ. Nhờ có thế, các trường nhạc của thế giới mới đưa Quan họ vào. Thế nên, chính các đàn anh, đàn chị Quan họ cũng mong muốn Quan họ được tỏa sáng và lan rộng qua những hệ thống loa, đài…, bảo vệ và giữ gìn Quan họ nhưng cũng rất cần chuyển tải Quan họ gốc trên nền tảng các phương tiện công nghệ cao hiện nay."

Chiều 12 tháng Giêng (Âm lịch), theo quan sát của chúng tôi, dù biết không được dùng loa, song các lán Quan họ đều chuẩn bị sẵn loa công suất lớn. Các liền anh, liền chị cho biết sự chuẩn bị này để chờ cấp trên thấy bất hợp lý mà bỏ quy định “cấm loa” đi. Tuy nhiên, ngoài loa ở ao đình Lim và sân khấu chính, sự chu đáo này của các liền anh, liền chị có vẻ thừa.

Bên cạnh nỗi phiền lòng đến đồi Lim mà chẳng nghe rõ câu Quan họ thì du khách năm nay có phần nhẹ nhõm vì không bị ăn xin chèo kéo và không phải chứng kiến cờ bạc trá hình giữa không gian văn hóa. Vấn đề loa đài thì nảy sinh mâu thuẫn và gặp nhiều phản ứng trái chiều. Còn chuyện “không ngả nón” cũng được thực hiện song liền anh, liền chị vẫn nhận tiền (và “phải” nhận tiền) bằng nhiều cách khác.

Thật khó để trách liền anh liền chị vì việc tặng những đồng tiền đầu năm mới cho người hát là một thói quen đã hằn sâu ở hội. Dù đã cam kết trước với ban tổ chức, nhiều liền anh liền chị vẫn miễn cưỡng nhận tiền do khán giả dúi vào tay. Đôi khi mời khách miếng trầu têm cánh phượng “đặc sản” hội Lim, khán giả đáp lại những tờ tiền như một hình thức mua bán. Một vài liền chị đã khéo đẩy tiền lại, song nhiều người khác đã nhanh nhảu giấu khéo.

“Tôi cũng băn khoăn là một miếng trầu, người hát mua mất tiền. Giờ khách thập phương dù có để mấy trăm con thôi, người khác nhìn thấy cũng thành nhiều chuyện. Ngày xưa còn mua thẻ, ai hát hay thì ném thẻ 1 cái. Đó là văn hóa!” - Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Trần Văn Túy bày tỏ quan điểm về tình trạng này. 

Trước đây nhiều nhà khoa học đã phản đối Quan họ quán, Quan họ loa đài. Nhưng sau dần dần mình chứng minh cho họ thấy, nếu không có loa đài, thế giới làm sao biết Quan họ? Nên nhớ, chiếc đĩa của cụ Trần Văn Khê năm 1971 đã giúp cả thế giới biết đến Quan họ. Nhờ có thế, các trường nhạc của thế giới mới đưa Quan họ vào. Thế nên, chính các đàn anh, đàn chị Quan họ cũng mong muốn Quan họ được tỏa sáng và lan rộng qua những hệ thống loa, đài…, bảo vệ và giữ gìn Quan họ nhưng cũng rất cần chuyển tải Quan họ gốc trên nền tảng các phương tiện công nghệ cao hiện nay. (Bí thư Tỉnh uỷ Bắc Ninh Trần Văn Túy)

Lệ Thanh

Lưu site  Trao đổi thảo luận  Bản in  Gửi email